Padişahların Tuğraları

  • Konbuyu başlatan cendere
  • Başlangıç tarihi
C

cendere

Ziyaretçi
TUĞRA HAKKINDA



En ünlü tuğra Kanuni'nin tuğrası


Tuğra Osmanlı sultanlarının gözalıcı kaligrafik nişan veya arması, bir çeşit imzasıdır. Sultanın ve babasının adını ve çoğunda el muzaffer daima dua ibaresini içerirdi. Örneğin Kanuni Sultan Süleyman’ın tuğrasında “Süleyman şah bin Selim şah han el-muzaffer daima” yazmaktadır. “bin” “oğlu” demektir. Tuğra bizatihi sultan tarafından yazılmayıp nişancı veya tuğrakeş veya tuğranüvis denilen görevlilerce yazılırdı. Sultanın mühürlerine de kazılmıştır. En eski Osmanlı tuğrası ikinci Osmanlı sultanı Orhan Gazi’ye aittir. Birinci sultan Osman Gazi’ye ait bir tuğraya günümüze dek hiçbir yerde rastlanmamıştır. Bu nedenle 36 Osmanlı padişahı ama 35 Osmanlı padişah tuğrası vardır. (Ancak duyumlarımıza göre Osman Gazi’ye ait bir tek sikke (para) bulunmuştur ve bunda "Osman bin Ertuğrul bin Gündüz Alp" ifadesi yer almaktadır).Tuğralar, Osmanlı devletinin kuruluşundan yıkılmasına kadar çok çeşitli yerlerde kullanılmış, hat sanatında bir kol olmuş ve resmi görevini tamamladıktan sonra tarihe mal olmuştur (1). Halen hat sanatını icra edenlerce sanatsal amaçlı olarak yaşatılmaktadır.
Önceleri fermanlar gibi pek çok resmi evrak üzerine resmiyet kazandırmak için çekilen tuğra daha sonraları hükümdarlık (hanedan) sembolü olarak paralar, bayraklar, pullar, resmi abideler, resmi binalar, camiler ve saraylarda da kullanılmıştır.
Tuğra Türklere özgüdür. Tuğranın şekli kendine mahsustur. Ne herhangi bir şey tuğraya benzer, ne de tuğra herhangi bir şeye. Her tuğrada bir yandan alışılmış tuğra şeklini korumak, diğer yandan her sultanın künyesini bu şekille barıştırmak. Zor sanat. Orhan Gazi’den Sultan Vahideddin’e kadar tekrarlanan ve değişen parçalarla tuğraların evrimini izlemek çok ilgi çekicidir. Tuğra simgesel anlamı ile belgelerin başında yer alır, sonunda değil...(2)
Tuğra kelimesi Osmanlıdan önceye dayansa da ve yine tuğra benzerleri daha eski Türk devletlerinin belgelerinde kullanılsa da Osmanlı tuğralarının kendilerinden öncekilerle isim benzerliği dışında ortak yanı pek yoktur. İlk Osmanlı tuğrasının sahibi Orhan Gazi’nin tuğrasında yazılı Orhan ve Osman kelimelerinin yazılış şekli kendinden sonra gelen tuğraların iskeletini oluşturmuştur.
Tuğralar bir arma olarak olgunlaşmış halini aldıktan sonra hattatlar sanatsal boyuta geçerek hep daha güzelini yazmaya çalışmışlardır. Sanatsal tuğra tabloları halinde padişah tuğraları dışında yakın zamanlarda Kur’an-ı Kerim’den ayetler, hadisler, dualar, şahıs isimleri vb. de yazılmıştır.
Bir padişahın tuğrası kabul gördükten sonra saltanatı boyunca içeriği değişmezdi. Ancak farklı ellerden farklı çıkan tuğralar da elbet olurdu. Bir Osmanlı belgesinin tarih tesbitinde, varsa üzerindeki tuğranın sahibinin bilinmesi çok yardımcı olur. Hatta tuğradaki nüanslar tarih aralığını daha da kısaltır.
Tuğraların okunabilmesi tüm Osmanlı tuğralarının bir araya getirilmesi ile mümkün olmuştur. Bu meyanda Suha Umur’un çalışmaları takdire şayandır, eseri bize yol göstermiştir, kendisini en iyi dileklerimle zikrediyorum.
TUĞRANIN BÖLÜMLERİ
1- Sere (Kürsü): Tuğranın en altında bulunan ve asıl metnin yazılı bulunduğu kısımdır.
2- Beyze’ler (Arapça: yumurta): Tuğranın sol tarafında bulunan iç içe iki kavisli kısımdır.
3- Tuğ’lar: Tuğranın üstüne doğru uzanan “elif” harfi şeklindeki uzantılardır. Her zaman elif değillerdir. Bazen harf de değillerdir. Yanlarında yer alan flama şeklindeki kavislere “zülfe” denir.
4- Kollar (hançere): Beyzelerin devamı olarak sağa doğru paralel uzanan kollardır.
Bazı tuğralarda sağ üst boşlukta ilgili padişahın “mahlas”ı da görülür.



tuğranın kısımları

Olgunlaşmış bir tuğrada iki beyze ve üç tuğ yer alır. İçerik metni bunları karşılamazsa bazı tuğralarda esas metinle ilgili olmayan şekiller de yer alır ki, bunlar klasikleşmiş tuğra şeklini korumak ve kendinden önceki tuğraya benzetebilmek için eklenmişlerdir. Bir anlam ifade etmezler (1).

Kaynak
1-Umur S. Osmanlı Padişah Tuğraları. Cem Yayınevi. İstanbul,1980.
2-Boydas N. Osmanlı Tuğralarına Eleştiri Açısından Bir Bakış.


PADİŞAH-                            TUĞRA METNİ
1. Osman Gazi- Osman Gazi (bugüne kadar bulunamadı)

2. Orhan Gazi -Orhan Bin Osman

3. I. Murad  -Murad bin Orhan

4. Yıldırım Bayezid   -Bayezid bin Murad han

5. Çelebi Mehmed  -Mehmed bin Bayezid han

6. II. Murad  -Murad bin Mehmed han muzaffer

7. Fatih Sultan Mehmed  -Mehmed bin Murad han muzaffer daima

8. II. Bayezid  -Bayezid bin Mehmed han muzaffer daima

9. Yavuz Sultan Selim  -Selim-Sah bin Bayezid han el-muzaffer daima

10. Kanuni Sultan Süleyman  -Süleyman Sah bin Selim Sah han el-muzaffer daima

11. II. Selim  -Selim Sah bin Suleyman Sah han el-muzaffer daima

12. III. Murad  -Sah Murad bin Selim Sah han el-muzaffer daima

13. III. Mehmed  -Mehmed bin Murad han el-muzaffer daima

14. I. Ahmed  -Sah Ahmed bin Mehmed han el-muzaffer daima

15. I. Mustafa  -Sah Mustafa bin Mehmed han el-muzaffer daima

16. Genç Osman  -Sah Osman bin Ahmed han el-muzaffer daima

17. IV. Murad  Sah Murad bin Ahmed han el-muzaffer daima

18. İbrahim  -Sah Ibrahim bin Ahmed han el-muzaffer daima

19. IV. Mehmed -Sah Mehmed bin Ibrahim han el-muzaffer daima

20. II. Süleyman
Sah Süleyman bin Ibrahim han el-muzaffer daima

21. II. Ahmed  -Sah Ahmed bin Ibrahim han el-muzaffer daima

22. II. Mustafa -Sah Mustafa bin Mehmed han el-muzaffer daima

23. III. Ahmed  -Sah Ahmed bin Mehmed han el-muzaffer daima

24. I. Mahmud  -Mahmud han bin Mustafa el-muzaffer daima

25. III. Osman  -Osman han bin Mustafa el-muzaffer daima

26. III. Mustafa  -Mustafa han bin Ahmed el-muzaffer daima

27. I. Abdulhamid  -Abdulhamid han bin Ahmed el-muzaffer daima

28. III. Selim  -Selim han bin Mustafa el-muzaffer daima

29. IV. Mustafa  -Mustafa han bin Abdulhamid el-muzaffer daima

30. II. Mahmud  -Mahmud han bin Abdulhamid el-muzaffer daima (adli)

31. Abdulmecid  -Abdulmecid han bin Mahmud el-muzaffer daima

32. Abdulaziz  -Abdulaziz han bin Mahmud el-muzaffer daima

33. V. Murad  -Mehmed Murad han bin Abdulmecid el-muzaffer daima

34. II. Abdulhamid  -Abdulhamid han bin Abdülmecid el-muzaffer daima (el-gazi)

35. V. Mehmed (Reşad)  -Mehmed han bin Abdulmecid el-muzaffer daima (Resad)

36. VI. Mehmed (Vahideddin) -Mehmed Vahideddin han bin Abdülmecid el-muzaffer daima


www.tugra.org

 
Benzer konular Forum Tarih
B Sohbet / Eğlence 3 5K

Benzer konular

C

cendere

Ziyaretçi
bunları biliyormuydunuz !

*Sultan I.Selim'e "Yavuz" ünvanını dedesi Fatih Sultan Mehmet vermiştir. 
*Osmanlı padişahları içinde en ünlü tuğra "Kanuni Sultan Süleyman"nın tuğrasıdır.
 

sebahattin68

Bilge Üye
Kayıtlı Üye
Katılım
7 Şub 2008
Mesajlar
193
Tepki
0
Puan
0
Yaş
65
Konum
aksaray
Padişah analarının isimleri(sırasıyla) şöyle;
1. Murat’ın annesi bizanslı Horofira yani Nilüfer Hanım
2. Yıldırım beyazıt’ın annesi bulgar Marya, yani Gülçiçek hanım
3. Çelebi Mehmet’in annesi Bulgar Olga Hatun
4. ıı. Murat’ın annesi veronika
5. Fatih Sultan’ın annesi Sırp Despina, yani Hüma hatun
6. ıı. Bayezit’in annesi Kornelya
7. Yavuz Selim’in annesi Ayşe takma adli pontus’lu bir rum
8. Kanuni’nin annesi polonya yahudisi Helga, yani Hafza sultan
9. ıı. Selim’in annesi yahudi asıllı Roxalane yani Hürrem Sultan
10. ııı. Murat’ın annesi yahudi Raşel, yani Nurbanu Sultan
11. ııı. Mehmet’in annesi venedikli bafo, yani Safiye sultan
12. ı. ahmet’in annesi yunan Helen, yani handan sultan
13. Genç osman’ın annesi sırp evdoksiya, yani mahfiruz sultan..
14. ıv. Murat’ın annesi sırp asıllı Anastasya, yani mahpeyker sultan..
15. v. mehmet’in annesi sırp katrin, yani dilasüp hatun
16. ıı. Ahmet’in annesi polonya yahudisi Eva, yani hatice sultan
17. ıı. Mustafa’nın annesi rum evemia, yani emetullah sultan
18. ııı. Ahmet’in annesi gene rum evemia’dır.
19. ı. Mahmut’un annesi Alexandra, yani saliha sultan
20. ıı.osman’ın annesi sırp mari, yani şehsuvar sultan
21. ııı. Mustafa’nın annesi janet, yani mihrişah sultan.
22. ı. Abdulhamit’in annesi fransız ida, yani sermi sultan
23. ııı. Selim’in annesi cenevizli agnes, yani mihrişah sultan
24. ıv. Mustafa’nın annesi bulgar Sonya, yani sineperer sultan
25. ıı. Mahmut’un annesi fransız rivery, yani nakşıdil sultan
26. ı. abdülmecit’in annesi rus yahudisi suzi, yani bezm-i alem valide sultan
27. Abdülaziz’in annesi roman Bessie, yani pertevniyal sultan.
28. v. murat‘ın annesi fransız vilma, yani şevkefza sultan
29. ıı. Abdülhamit’in annesi ermeni virjin, yani tirimüjgan sultan
30. Mehmet reşat’ın annesi arnavut sofi, yani gülcemal sultan
31. Mehmet vahdettin’in annesi çerkez Henrietta yani gülistan sultan.
 
B

bilge_66

Ziyaretçi
"vay anasını " ağzım açık kaldı , biliyodum da bu kadarını değil , bir iki tane de olsa  hiç anası  Türk olan yok mu yani  ?
 
Üst Alt